Τζαμί και Μεντρεσές του Βελή-πασά

Το Τζαμί του Βελή-πασά ή Τσιεκούρ-τζαμί βρίσκεται στη νότια πλευρά του λόφου των Λιθαριτσίων, στον μέσο περίπου μεγάλης ακάλυπτης έκτασης που διαμορφώνεται από τις νοτιοανατολικές παρυφές του λόφου και από τις ανατολικές υπώρειες του κεντρικού υψιπέδου της «άνω πόλης».

Νότια και ανατολικά της έκτασης αυτής αναπτύσσονταν οι συνοικίες Τσιεκούρ και Πλιθοκοπιό. Μαζί με τον Μενδρεσέ (ιεροδιδασκαλείο) που είναι κτισμένος στα βόρειά του, αποτέλεσαν αναπόσπαστα καθιδρύματα του σεραγιού, που έκτισε παραπλεύρως ο Αλή Πασάς για το γιο του Βελή. Το Τζαμί αποτελείται από μία μεγάλη, τετράγωνη, θολοσκέπαστη αίθουσα, στα δυτικά της οποίας αναπτύσσεται κλειστό προστώο το οποίο φαίνεται ότι κλείσθηκε εκ των υστέρων, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι αρχικά ήταν ανοικτό.

Μετά την απελευθέρωση αποτέλεσε κτίριο στρατωνισμού, παραχωρήθηκε στο Υπουργείο Πολιτισμού, και στην συνέχεια το Τζαμί μαζί με τα κτίρια συνοδείας (Μενδρεσές και Μαγειρεία) παραχωρήθηκαν, με απόφαση του Υπουργείου, στον Δήμο Ιωαννιτών. Ο Μενδρεσές (ιεροδιδασκαλείο) βρίσκεται σε μικρή απόσταση από το Τζαμί του Βελή–πασά.

Στο Μενδρεσέ, τον οποίο έκτισε Αλή Πασάς (τέλη 18ου αι.) στην προσπάθειά του να ολοκληρώσει ένα θρησκευτικό κέντρο δίπλα από το παρακείμενο σεράι του γιου του, Βελή, διέμεναν οι σπουδαστές που διδάσκονταν θεολογία και φιλοσοφία. Ήταν ανώτερο σχολείο σε αντίθεση με τα μεχτέπ, δηλαδή σχολεία κατώτερης βαθμίδας. Στον Μενδρεσέ του Βελή-πασά στεγάζεται σήμερα το Μουσείο της Εθνικής Αντίστασης.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

(Στοιχεία: 8η ΕΒΑ)